Güncedeki yeri:
Mevsim sofrası: ayın sebzesi, üç temel tarif ve saklama kuralları
Mevsiminde toplanan ürün hem daha ucuzdur hem de daha az yol yapar. Aylık takvim, alışveriş listesini haftada bir düşünmek yerine mevsim başında bir kez kurmayı sağlar.
MutfakSonbahar dönemi10 dakikalık okuma · son düzenleme 20/08/2026
Mevsim sofrası, ürünü hasat dönemine göre seçmek demektir. Türkiye koşullarında sonbahar sofrasının belkemiği pırasa, karnabahar, lahana, kabak, ıspanak, ayva ve nardır. Mevsiminde alınan ürün genellikle daha ucuz, daha lezzetli ve daha az işlem görmüş olur.
Mevsim takvimi bölgeye göre birkaç hafta oynar; aşağıdaki tablo Türkiye ortalaması için kabaca doğru bir çerçeve verir. Pazarda bolca yığılmış ve fiyatı düşmüş ürün, o ayın ürünüdür: en güvenilir gösterge tezgâhın kendisidir.
Ay ay mevsim tablosu
| Ay | Sebze | Meyve |
|---|---|---|
| Ocak | Pırasa, lahana, kereviz, ıspanak | Portakal, mandalina, elma |
| Şubat | Karnabahar, brokoli, pancar | Greyfurt, portakal |
| Mart | Ispanak, semizotu, taze soğan | Elma, kivi |
| Nisan | Enginar, bakla, marul, dereotu | Çilek (sonuna doğru) |
| Mayıs | Bezelye, taze fasulye, kabak | Çilek, erik, yeni kiraz |
| Haziran | Domates, salatalık, biber | Kiraz, kayısı, dut |
| Temmuz | Patlıcan, biber, bamya | Şeftali, kavun, karpuz |
| Ağustos | Domates, patlıcan, taze fasulye | İncir, üzüm, kavun |
| Eylül | Kabak, biber, taze börülce | Üzüm, incir, armut |
| Ekim | Pırasa, karnabahar, kabak, ıspanak | Ayva, nar, elma |
| Kasım | Lahana, kereviz, brokoli | Nar, mandalina, kivi |
| Aralık | Pırasa, ıspanak, karnabahar | Portakal, mandalina |
Üç temel tarif
Aşağıdaki üç tarif, mevsim tablosundaki ürünlerin çoğuyla çalışır. Ölçüler dört kişiliktir ve su bardağı 200 mililitre kabul edilmiştir.
Kırmızı mercimek çorbası
- 1 su bardağı kırmızı mercimek, 1 orta boy soğan, 1 havuç, 1 küçük patates, 1 yemek kaşığı un, 2 yemek kaşığı tereyağı ya da zeytinyağı, 5 su bardağı su ya da et suyu, tuz.
- Soğanı yağda 3 – 4 dakika kavurun, unu ekleyip 1 dakika daha çevirin.
- Doğranmış havuç ve patatesi, yıkanmış mercimeği ve suyu ekleyin. Kaynadıktan sonra kısık ateşte 25 – 30 dakika pişirin.
- Blenderdan geçirin, kıvamı koyu gelirse sıcak su ekleyin. Üzerine kırmızı biberli yağ ve limon.
Zeytinyağlı taze fasulye
- 750 gram taze fasulye, 2 domates, 1 soğan, 1 çay kaşığı şeker, yarım su bardağı zeytinyağı, yarım su bardağı sıcak su, tuz.
- Soğanı zeytinyağında pembeleşene kadar çevirin, rendelenmiş domatesi ekleyip 5 dakika pişirin.
- Ayıklanmış fasulyeleri, şekeri, tuzu ve sıcak suyu ekleyin. Kapağı kapalı, kısık ateşte 35 – 45 dakika pişirin.
- Ocaktan aldıktan sonra tencerede soğutun; zeytinyağlılar soğudukça lezzetini toplar.
Fırında mevsim sebzeleri
- 1 kilo karışık mevsim sebzesi (kabak, biber, havuç, pırasa, karnabahar), 3 yemek kaşığı zeytinyağı, tuz, karabiber, isteğe bağlı kekik.
- Sebzeleri benzer büyüklükte doğrayın; eşit boyut eşit pişme demektir.
- 200 dereceye ısıtılmış fırında, tek kat halinde, 30 – 35 dakika. Ortada bir kez karıştırın.
- Sert sebzeleri (havuç, karnabahar) 10 dakika önce tepsiye alın, yumuşakları sonra ekleyin.
Saklamada en sık yapılan dört hata
| Ürün | Yaygın uygulama | Doğrusu |
|---|---|---|
| Domates | Buzdolabında saklanır | Oda sıcaklığında; soğuk aromayı ve dokuyu bozar |
| Ekmek | Buzdolabında saklanır | Oda sıcaklığında bez içinde ya da derin dondurucuda |
| Yeşillik | Poşetiyle rafa konur | Yıkanmadan, nemli beze sarılı, sebzelikte |
| Soğan ve patates | Yan yana durur | Ayrı; birlikte durunca ikisi de çabuk bozulur |
| Zeytinyağı | Ocağın yanında | Serin ve karanlık yerde; ısı ve ışık bozar |
Tabaktaki dengeyi ölçüyle kurmak isterseniz sağlıklı kilo verme kaydındaki tabak yöntemi bu tariflerle doğrudan çalışır.
Sık sorulanlar
- Dondurulmuş sebze mevsim sebzesi sayılır mı?
- Hasat mevsiminde toplanıp hemen dondurulan ürün besin değerini büyük ölçüde korur. Sezon dışında taze görünen ithal üründen çoğu zaman daha iyi bir seçimdir.
- Zeytinyağlı yemek neden soğuk yenir?
- Zeytinyağı soğudukça aroması öne çıkar ve sebzenin dokusu oturur. Sıcakken yağ baskın, soğukken dengeli tat verir.
- Çorbayı blenderdan geçirmek zorunlu mu?
- Hayır. Geçirmezseniz daha dokulu bir çorba olur; mercimek zaten dağılır.